มูลนิธิแนบมหานีรานนท์

ทำไมพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
เวลาทรงแสดงธรรมจึงทรงใช้ศัพท์ “ไวพจน์” ?

…..ศัพท์ “ไวพจน์” คือ ศัพท์ที่มีความหมายเหมือนกัน แต่มีรูปศัพท์ต่างกัน
…..การใช้ศัพท์ไวพจน์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีประโยชน์ ๘ ประการ ดังคัมภีร์อรรถกถาเนตติปกรณ์แสดงไว้มีดังนี้
…..(๑) ทำให้บุคคลบางคนเข้าใจข้อความนั้น ในเวลาแสดงธรรมและในเวลาอื่นที่ผู้ฟังธรรมนึกทบทวน
…..(๒) ทำให้คนที่มีจิตฟุ้งซ่านคิดเรื่องอื่น ในขณะฟังธรรม ได้เข้าใจเนื้อความด้วยปริยายอื่น
…..(๓) ทำให้ผู้ที่มีปัญญาน้อย ไม่สับสนในการกำหนดรู้เนื้อความของพระเทศนา
…..(๔) หลีกเลี่ยงการดำริเนื้อความอื่น เพราะเนื้อความจำนวนมากมีศัพท์เหมือนกัน
…..(๕) แสดงเนื้อความนั้นๆ ด้วยความหมายรู้นั้นๆ จำนวนมาก เหมือนข้อความที่พบในคัมภีร์นิฆัณฑุ (อภิธานัปปทีปิกา)
…..(๖) ทำให้ผู้แสดงธรรม สามารถแสดงให้ผู้ฟังเข้าใจง่าย
…..(๗) แสดงความเป็นผู้บรรลุธรรมปฏิสัมภิทาและนิรุตติปฏิสัมภิทา
…..(๘) บ่มเมล็ดพันธุ์แห่งปฏิสัมภิทาญาณทั้งสองแก่เวไนยชน
————————
เนตฺติ.อ. (บาลี) ข้อ ๓๗ หน้า ๑๒๗ (มจร.)