Naga King

ทำไมชาวพุทธต้องเรียนวิชาพระพุทธศาสนา ?

@ ความจริงประเด็นแบบนี้ไม่น่าตั้งมาถามกันเพราะรังแต่จะทำให้หลายคนอึดอัดใจที่คำถามนี้มันกลับมากดดันจิตใจของตัวเองในฐานะที่ตัวเองเมื่อถามตัวเองเสร็จแล้วย่อมรู้คำตอบดีว่าตัวเองรู้เรื่องพระพุทธศาสนามากน้อยเพียงใด ? ต่อเมื่อรู้แล้วย่อมอึดอัดใจว่าไม่รู้ว่าจะมาถามหาสวรรค์วิมานอันใดเพราะเราก็เป็นชาวพุทธแต่ในนามเท่านั้น สังคมเป็นตัวตั้งสมญานามให้ว่าเป็นชาวพุทธ เรียนรู้ศึกษาพระพุทธศาสนาก็พอกล้อมๆแกล้มๆ แต่ยังไงเสียเราก็เป็นชาวพุทธน่า อย่าถามให้มากความเลย นี่คือคำตอบที่ชาวพุทธเราจะพึงตอบเมื่อมีผู้ถามตนเองแบบนั้น

@ ทำไมชาวพุทธต้องเรียนพระพุทธศาสนา คำตอบนี้ท่านเจ้าคุณสมเด็จพระพุทธโฆษจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต)ท่านได้ตอบไว้แล้วหลายประเด็น ซึ่งวันนี้ผมเองจะรวบมาตอบในมุมของผมในความเข้าใจของผมว่า เหตุใดพวกเราชาวพุทธต้องเรียนวิชาพระพุทธศาสนา ?

(๑) เพราะความรู้เรื่องพระพุทธศาสนา ไม่ได้ซึมซาบเข้าสู่ตัวเราเพียงเพราะประเพณีหรือวัฒนธรรม เช่น ไปวัดทำบุญหรือไปร่วมงานศพ แต่ที่เรามีความรู้ที่เกิดจากการไปร่วมงานเช่นนั้น มันเป็นเพียงความรู้ที่เกิดจากศรัทธาหรือความเชื่อเป็นความรู้เพียงผิวเผิน เป็นความรู้แบบปรัมปรายะคือจำสืบๆๆกันมาเป็นความรู้ขั้นเบื้องต้นไม่ลึกซึ้ง แต่การเรียนรู้และศึกษาเนื้อหาพระพุทธศาสนาในเชิงลึกเชิงวิชาการซึ่งเป็นความรู้ที่เกิดจากการสังเคราะห์วิเคราะห์ค้นคว้าอย่างจริงๆจังๆย่อมทำให้เราเกิดความรู้ในพระพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้งได้เป็นความรู้ระดับปัญญา

คนพุทธในสังคมไทยบ้านเรามีความรู้ระดับศรัทธาระดับความเชื่อ คือเชื่อว่า “เรารู้ เราเป็น เราใช่” แต่ความจริงคือรู้ระดับศรัทธาเป็นความรู้ที่ยังไม่รู้อะไรมากนัก ทำให้เรายังไม่เป็นและไม่ใช่ชาวพุทธที่แท้จริง นี่แหละคือเหตุผลว่าทำไมคนพุทธไทยถึงต้องเรียนพระพุทธศาสนาล่ะ บ้านเราคนบ้านเราคิดโดยเอาความเชื่อเป็นหลักพอไปนั่งวิปัสสนาหน่อยก็บอกว่า วิปัสสนาดีกว่าปริยัติ เรียนปริยัติจะได้อะไร ก็เพราะยังมีแค่ความเชื่อไงครับจึงคิดได้เท่านี้ แต่ความจริงเราต้องเรียนปริยัติคู่ไปกับปฏิบัติ ศึกษาคู่กันไป อย่าไปแยกหรืออย่าไปคิดทึกทักเอาเองว่าอันนั้นดีกว่าอันนี้ เพราะอย่างที่ผมว่าเอาเฉพาะศรัทธาแล้วละทิ้งปัญญานั้นย่อมทำให้เราเป็นชาวพุมธที่สมบูรณ์ไม่ได้

(๒) เพราะต่อจากนี้ไปชาวพุทธเราต้องสู้กับภัยพระศาสนาที่จะมาในรูปแบบต่างๆอีกเยอะ ผมยกตัวอย่างศรีลังกา เดิมทีก็เชื่อแบบบ้านเรานี่แหละอยู่สุขสบายมากเกินไปก็เชื่อว่าไม่มีใครทำอะไรเราได้ เชื่ออย่างเดียวว่าเราเป็นชาวพุทธเรามีศรัทธาคนเรามีมาก แต่พอโปรตุเกสเข้ามา อังกฤษเข้ามาเท่านั้นแหละ..พระพุทธศาสนา..เกือบสิ้นไปจากบ้านเมืองของตนเอง เหลือสามเณรสรณังกรเพียงรูปเดียวทั้งประเทศต้องมาขอพระจากกรุงศรีอยุธยาไปบวชให้เป็นพระและสืบพระศาสนาจนมาถึงวันนี้ได้ ความสูญเสียที่ศรีลังกา ทำให้ชาวลังกา พระลังกาลุกขึ้นสู้ คือหันมาเรียนพระพุทธศาสนาอย่างจริงๆจังๆจนสามารถฟื้นฟูพระพุทธศาสนาขึ้นมาได้ ศรีลังกาเกือบสิ้นศาสนาคือคนคริสต์เข้าใช้นโยบายรัฐเข้าไปเปลี่ยนศาสนาจูงใจคนพุทธศรีลังกาจนคนพุทธประเภทศรัทธาว่าเราใช่ เราเป็น เราคือพุทธเหล่านี้แหละให้ไปเป็นชาวคริสต์เกือบค่อนประเทศ และเพราะความสำนึกได้ชาวศรีลังกาจึงพลิกฟื้นมาศึกษาพระพุทธศาสนาเพื่อ “ปรับปวาท” คือใช้ความรู้เชิงวิชาการโต้ตอบชาวคริสต์ด้วยเหตุผลแบบพุทธจึงเป็นเหตุให้ชาวพุทธที่โลๆเลๆอยู่ได้หันมานับถือพระพุทธศาสนาอีกครั้ง นี่ไงครับคือเหตุผลที่เราจะต้องหันมาเรียนมาศึกษาพระพุทธศาสนา เพื่อภารกิจในการปกป้องพระพุทธศาสนาที่จะเกิดมีขึ้นในสังคมไทยเราต่อจากนี้ไปที่ไม่ใช่คริสต์ แต่เป็นอีกศาสนาหนึ่งที่กำลังรุกหนักอยู่ตอนนี้

@ เอาล่ะแค่ ๒ ข้อพอ เพื่อให้เห็นว่า ศาสนาพุทธแบบศรัทธาอาจจะไม่ได้ช่วยให้เรารอดมากนัก แต่ต่อไปเราต้องใช้ศาสนาพุทธแบบปัญญาเข้ามาช่วยประคับประคองพระพุทธศาสนาให้รอด และทำสังคมเราให้มีความมั่นคงในทางศาสนาและวัฒนธรรม ต่อไป นี่แหละคือเหตุผลที่ผมนำมาเสนอว่าทำไมเราต้องเรียนพระพุทธศาสนา ?