องค์ประกอบพุทธศาสนา หลัก ๆ มี ๔ อย่าง คือ

๑. ศาสนธรรม คำสอนที่อยู่ในรูปแบบต่าง ๆ มี ธรรม,วินัย เป็นต้น
๒. ศาสนบุคคล ได้แก่ พระพุทธเจ้า…อนุพุทธะ(ผู้ตรัสรู้ตาม) ที่เป็นพระอริยสาวก…และท่านอื่น ๆ ที่เป็น สหธรรมิก ๕, พุทธบริษัท ๔…ฯ
๓. ศาสนวัตถุ วัดวาอาราม, โบสถ์, วิหาร, ศาลาการเปรียญ… ไปจนถึงพุทธศาสนสถานต่าง ๆ
๔. ศาสนพิธีกรรม วิธีปฏิบัติ หรือข้อปฏิบัติอันเกี่ยวเนื่องด้วยพระศาสนา มีบวชนาค,ทอดกฐิน-ผ้าป่า…..เข้าพรรษา,ออกพรรษา…..เป็นต้น

องค์ประกอบทั้ง ๔ อย่างนี้ เรียกรวม ๆ กันว่า “พุทธศาสนา”
(อีกอย่างหนึ่ง มีคำกล่าวของนักปราชญ์ ว่า “ภาษาบาลีอยู่ที่ไหน พุทธศาสนาก็อยู่ที่นั่น, พุทธศาสนา อยู่ที่ไหน ภาษาบาลี ก็อยู่ที่นั่น)
เพราะฉะนั้น อนุโลมได้ว่า “ภาษาบาลี ก็เป็นส่วนหนึ่ง หรือเป็นสัญลักษณ์ของพระพุทธศาสนาได้ เช่นเดียวกัน ฯ

พระธรรมคำสั่งสอนทั้งหมด แบ่งแยกได้หลายลักษณะ เช่น
– ปุคคลาธิษฐาน, ธัมมาธิษฐาน
– ธรรม, วินัย
– โลกียะ, โลกุตตระ
– บัญญัติ, ปรมัตถ์
– ศีล, สมาธิ, ปัญญา
– พระวินัยปิฎก, สุตตันตปิฎก, อภิธรรมปิฎก
– ทุกข์, สมุยทัย, นิโรธ, มรรค
…………………ฯลฯ…………………….
– กองแห่งธรรม ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์

“ศาสนธรรม” มีความสำคัญเป็นอันดับแรก แต่ ศาสนธรรม จะปรากฎขึ้นได้ ก็ต้องอาศัยศาสนบุคคล มีพระพุทธเจ้า พระสาวกต่าง ๆ… ทำให้ปรากฎขึ้น ฯ ถ้าไม่มีพระพุทธเจ้าผู้ตรัสรู้ แม้ธรรมเหล่านั้นจะมีอยู่ ดำรงอยู่โดยธรรมชาติ ก็จะไม่สามารถ ปรากฎแก่สาธารณชนทั่ว ๆ ไปได้ …. มรรค ผล นิพพาน แม้เป็นปรมัตถธรรม มีอยู่จริง แต่ถ้าขาดบุคคลเข้าไปรับรู้และแสดงออกมาให้เห็นได้ … มรรค ผล นิพพาน นั้น… ก็จะไม่ปรากฎให้ชาวโลกได้รับรู้ได้….
เพราะฉะนั้น ศาสนธรรม กับ ศาสนบุคคล จึงมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกัน
“ศาสนธรรม” เป็นของที่ปรากฎ ตั้งอยู่ โดยความเป็นปรมัตถ์ ตามธรรมดาของตนอยู่แล้ว แต่ศาสนบุคคลที่เป็นอนุชนรุ่นหลังพระพุทธเจ้า และพระอริยสาวกต่าง ๆ จำเป็นจะต้องศึกษาเรียนรู้ในศาสนธรรมคำสั่งสอนนั้น ๆ ให้เกิดความรู้ความเข้าใจ และเห็นคุณค่า จึงจะประพฤติปฏิบัติตนให้ดำเนินไปได้อย่างถูกต้อง ตามครรลองของพระพุทธศาสนา…

เมื่อแต่ละบุคคล ได้ศึกษาและปฏิบัติตามคำสอนที่เรียกว่า “ศาสนธรรม” ได้เป็นอย่างดีแล้ว ก็นำมาเผยแผ่ให้บุคคลอื่น ๆ สังคมอื่น ๆ ได้รับทราบ ได้ศึกษาและปฏิบัติสืบต่อกันไป…. ฉะนั้น หน้าที่ของศาสนบุคคลที่สำคัญ ๆ จึงประกอบไปด้วย
– งานด้านการเผยแผ่
– งานด้านการศึกษา
– งานด้านอนุเคราะห์ สงเคราะห์ ต่อสังคม
– งานด้านสาธารณประโยชน์ในส่วนต่าง ๆ
– ….ฯลฯ…………

==================

VeeZa

๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๑