กามาวจรโสภณจิต ๒๔ ดวง

ก. มหากุศลจิต ๘ ดวง
1. โสมนัสสสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง อสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ประกอบด้วยปัญญาเป็นอสังขาริก คือ เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสิ่งชักจูง
2. โสมนัสสสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง สสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ประกอบด้วยปัญญาเป็น สสังขาริก คือ เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
3. โสมนัสสสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง อสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ไม่ประกอบด้วยปัญญา เป็นอสังขาริก คือ เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสิ่งชักจูง
4. โสมนัสสสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง สสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ไม่ประกอบด้วยปัญญาเป็นสสังขาริก คือ เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
5. อุเบกขาสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง อสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
6. อุเบกขาสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง สสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
7. อุเบกขาสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง อสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
8. อุเบกขาสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง สสังขาริกัง กุสลจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง

ข. มหาวิบากจิต ๘ ดวง
1. โสมนัสสสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง อสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
2. โสมนัสสสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง สสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
3. โสมนัสสสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง อสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
4. โสมนัสสสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง สสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
5. อุเปกขาสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง อสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
6. อุเปกขาสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง สสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
7. อุเปกขาสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง อสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
8. อุเปกขาสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง สสังขาริกัง วิปากจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง

ค. มหากิริยาจิต ๘ ดวง
1. โสมนัสสสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง อสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ประกอบด้วยปัญญาเป็นอสังขาริก คือ เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสิ่งชักจูง
2. โสมนัสสสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง สสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ประกอบด้วยปัญญาเป็น สสังขาริก คือ เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
3. โสมนัสสสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง อสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ไม่ประกอบด้วยปัญญา เป็นอสังขาริก คือ เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสิ่งชักจูง
4. โสมนัสสสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง สสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความยินดี ไม่ประกอบด้วยปัญญาเป็นสสังขาริก คือ เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
5. อุเบกขาสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง อสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
6. อุเบกขาสหคตัง ญาณสัมปยุตตัง สสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง
7. อุเบกขาสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง อสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยไม่มีสิ่งชักจูง
8. อุเบกขาสหคตัง ญาณวิปปยุตตัง สสังขาริกัง กริยาจิตตัง จิตเกิดพร้อมด้วยความเฉย ๆ ไม่ประกอบด้วยปัญญา เกิดขึ้นโดยมีสิ่งชักจูง

มหากิริยาจิตนี้เป็นจิตของพระอรหันต์ สิ้นกิเลสโดยสิ้นเชิงแล้ว การทำ การพูด การคิด เหล่านั้น หาได้ก่อให้เกิดผลในอนาคตต่อไป ฉะนั้นการทำ การพูด การคิดจึงเป็นแต่เพียงสักแต่ว่า จึงใช้ว่า “กิริยาจิต”