ความต้องการของคน ๔

๑. เมื่อเกิดสงคราม ย่อมต้องการคนกล้าหาญ
๒. เมื่อปรึกษาหารือ ย่อมต้องการคนไม่พูดพล่าม
๓. เมื่อคราวได้ข้าวน้ำ ย่อมต้องการคนที่รัก
๔. เมื่อเรื่องราวเกิดขึ้น ย่อมต้องการบัณฑิต
อุกฺกฏฺเฐ สูรมิจฺฉนฺติ มนฺตีสุ อกุตูหลํ
ปิยญิจ อนฺนปานมฺหิ อตฺเถ ชาเต จ ปณฺฑิตํ
สงฺคาเม สูรมิจฺฉาม มนฺตีสุขํ อกุตูหลํ
ปิยญฺจ อนฺนปานมฺหิ อตฺถกิจฺเจสุ ปณฺฑิตํ
เราแสวงหาผู้แกล้วกล้าในคราวสงคราม คู่ปรึกษาในยามปั่นป่วน คนที่รักในเวลาเสพอาหาร นักปราชญ์ในกาลฉุกละหุก
สงครามแสวงทวยแกล้ว อาษา
กลคดีพึงหา ท่านรู้
ยามกินรสโอชา ชวนเพื่อน กินนา
หาปราชญ์ล้ำเลิศผู้ แม้แก้ปฤษณา

วิธีผจญคน ๔ จำพวก

๑. ผจญคนมักโกรธ ด้วยความไม่โกรธ
๒. ผจญคนไม่ดี ด้วยความดี
๓. ผจญคนตระหนี่ ด้วยการให้
๔. ผจญคนพูดเหลาะแหละ ด้วยการพูดจริง
อกฺโกเธน ชิเน โกธํ อสาธุง สาธุนา ชิเน
ชิเน กทริยํ ทาเนน สจฺเจนาลิกวาทินํ
ผจญคนมักโกรธด้วย ไมตรี
ผจญหมู่ทรชนดี ต่อตั้ง
ผจญคนจิตโลภมี ทรัพย์เผื่อ แผ่นา
ผจญอสัตย์ให้ยั้ง หยุดด้วยสัตยา

เหตุที่ให้ผลตรงกัน ๔

๑. ผู้ฆ่าเขา ย่อมได้ผู้ฆ่าตน
๒. ผู้ชนะเขา ย่อมได้ผู้ชนะตน
๓. ผู้ด่าเขา ย่อมได้ผู้ด่าตน
๔. ผู้ประทุษร้ายเขา ย่อมได้ผู้ประทุษร้ายตน
ลภติ หนฺตา หนฺตารํ เชตารํ ลภเต ชเย
อกฺโกสโก จ อกฺโกสํ โรเสตารญฺจ โรสโก

ลูกฆ่าแม่ ๔ จำพวก

๑. ผลกล้วยฆ่าต้นกล้วย ๒. ขุยไผ่ฆ่าต้นไผ่ ๓. ขุยอ้อฆ่าต้นอ้อ ๔. ลูกม้าฆ่าแม่ม้าอัสดร
ผลํ เว กทลึ หนฺติ ผลํ เวฬุ ผลํ นฬํ
สกฺกาโร กาปุริสํ หนฺติ คพฺโภ อสฺสตรึ ยถา
ผลกล้วยฆ่าต้นกล้วย ฯลฯ ลูกม้าฆ่าแม่ม้าอัสดร ฉันใด สักการะก็ทำลายล้างคนกา (คือคนชั่วคนถ่อย) เสียฉันนั้น.
ขันขนขุยฆ่าไม้ หนามมี
คิดพ่างผลกทลี ฆ่ากล้วย
ลูกม้าฆ่าชนนี ลาเกิด ตนนา
ลาภฆ่าคนโลภม้วย ดุจไม้มีหนาม.

ความงามของคนและสัตว์ ๔ จำพวก

๑. ความงามของนกปรอท อยู่ที่สำเนียง
๒. ความงามของชายขี้ริ้ว อยู่ที่วิชา
๓. ความงามของโยคี อยู่ที่ความไม่โกรธ
๔. ความงามของสตรี อยู่ที่ความสัตย์

อีกอย่างหนึ่ง

๑. นกกาเหว่า งามเพราะเสียง
๒. คนขี้ริ้ว งามเพราะความรู้
๓. โยคี งามเพราะความไม่ถือโทษคนอื่น
๔. หญิง งามเพราะความบริสุทธิ์

อีกอย่างหนึ่ง

๑. นกดุเหว่า งามเพราะเสียง
๒. หญิง งามเพราะสามี
๓. ชาย งามเพราะความรู้
๔. นักพรต งามเพราะความประพฤติอันเกษม
โกกิลานํ สทฺทํ รูปํ นารีรูปํ ปติพฺพตา
วิชฺชา รูปํ ปุริสานํ ขมา รูปํ ตปสสินํ
ดุเหว่าเสียงเพราะแท้ แก่ตัว
หญิงเลิศเพราะรักผัว แม่นมั่น
นักปราชญ์มาตรรูปมัว หมองเงื่อน งามนา
เพราะเพื่อรสธรรมนั้น ส่องให้เห็นงาม.

อีกอย่างหนึ่ง

๑. พระดาบส (ฤาษี) งามเมื่อทรวดทรงซูบผอม
๒. สัตว์สี่เท้า งามเมื่ออ้วน
๓. ชาย งามเมื่อรอบรู้
๔. สตรี งามเมื่อมีสามี
กีสา โสภาว ตาปสา ถูลา โสภา จตุปฺปทา
ปุริสา จ วิชฺชา โสภา อิตฺถี โสภาว สามิกา
ฤาษีโสภาคย์ด้วย รูปทรง
สัตว์สี่เท้างามยง ใหญ่อ้วน
บุรุษรอบรู้คง งามเพื่อ รู้แฮ
หญิงจะงามล้นล้วน เลิศด้วยสามี.

ของที่ไม่ควรฝากในตระกูลญาติ ๔

๑. โคณํ โคผู้
๒. เธนุญฺจ โคนม
๓. ยานํ ยานพาหนะ
๔. ภริยํ ภรรยา
โคณํ ธนุญฺจ ยานญฺจ
ภริยํ ญาติกุเล น วาสเย
ภุญฺชนฺติ รถํ อยานกา
อติวาเทน หนนฺติ ปุงฺควํ
โทเหน หนนฺติ วจฺฉกํ
ภริยา ญาติกุเล ทุสฺสติ
ผู้ฉลาด ย่อมไม่ฝากของสี่อย่าง คือ โคผู้ ฯลฯ ไว้ในตระกูลแห่งญาติ เพราะว่า ผู้ที่ไม่มียานพาหนะย่อมใช้สอยรถที่ฝากไว้ ย่อมฆ่าโคตัวผู้เสีย เพราะใช้ลากเข็นเกินกำลัง แลย่อมฆ่าลูกโคเสีย เพราะรีดนมแม่โคหมด ภรรยาย่อมประทุษร้ายตระกูลญาติ.

 

ทรัพย์ของบุคคล ๔ จำพวก

๑. สตรีมีรูปเป็นทรัพย์
๒. บุรุษมีวิชาเป็นทรัพย์
๓. ภิกษุมีศีลเป็นทรัพย์
๔. พระราชามีกำลัง (พลนิกาย) เป็นทรัพย์
อิตฺถีนญฺจ ธนํ รูปํ ปุริสานํ วิชฺชา ธนํ
ภิกฺขูนญฺจ ธนํ สีลํ ราชูนญฺจ ธนํ พลํ
สตรีดีรูปได้ เป็นทรัพย์
ชายฉลาดความรู้สรรพ ทรัพย์ได้
พราหมณ์ทรงเวทยานับ ว่าทรัพย์ พราหมณ์นา
ภิกษุเกิดลาภไซร้ เพื่อรู้เทศน์ธรรม.
นารีนาริษรูป เป็นทรัพย์
วิทเยศชายนับ ทรัพย์สร้าง
ทรงศีลพุทธบังคับ ทรัพย์ภิก ษุนา
ม้ามิ่งรี้พลช้าง ทรัพย์ท้าวทรงเมือง.

น้ำ ๔

๑. น้ำใช้ ได้แก่น้ำใช้สอย
๒. น้ำดื่ม น้ำสำหรับดื่ม
๓. น้ำเต้าปูน สมัยรับประทานหมาก
๔. น้ำใจ ใจของคนเรา
น้ำใช้ใส่ตุ่มตั้ง เต็มดี
น้ำอบอ่าอินทรีย์ อย่าผร้อง
น้ำปูนใส่เต้ามี อย่าขาด
น้ำจิตอย่าให้ข้อง ขัดน้ำใจใคร

น้ำ ๔ อีกอย่างหนึ่ง

๑. น้ำภักดิ์ จงรักสัตย์ซื่อ
๒. น้ำแรง ร่วมมือทำกิจ
๓. น้ำคำ ฉ่ำหวานสมานมิตร
๔. น้ำจิต เมตตาอารี

 


เรื่องในหมวดเดียวกัน