ศีล ๓ (นัยที่ ๑)

๑. หีนสีลํ ศีลอย่างต่ำ.
๒. มชฺฌิมสีลํ ศีลอย่างกลาง.
๓. ปณีตสีลํ ศีลอย่างปราณีต.
ศีลที่บุคคลรักษาด้วย ฉันทะ จิตตะ วิริยะ ปัญญา อย่างต่ำ ปรารถนา ยศ สมบัติ ด้วยสามารถแห่งตัณหา ชื่อหีลศีล ศีลที่บุคคลรักษาด้วย ฉันทะ จิตตะ วิริยะ ปัญญา อย่างกลาง ปรารถนาให้เป็นบุญ เพื่อจะเป็นสาวกและพระปัจเจกโพธิ ชื่อมัชฌิมศีล ศีลที่บุคคลรักษาด้วย ฉันทะ จิตตะ วิริยะ ปัญญา อย่างสูง ปรารถนา พุทธภูมิ ชื่อปณีตศีล.

ศีล ๓ (นัยที่ ๒)

๑. อตฺตาธิปเตยฺยสีลํ ศีลปรารภตนเป็นใหญ่.
๒. โลกาธิปเตยฺยสีลํ ศีลปรารภโลกเป็นใหญ่.
๓. ธมฺมาธิปเตยฺยสีลํ ศีลปรารภธรรมเป็นใหญ่.
ศีลที่บุคคลรักษาปรารถนา เพื่อจะละเสียซึ่งกรรมอันมิสมควรแก่ตน ชื่ออัตตาธิปไตยศีล ศีลที่บุคคลรักษาปรารถนาเพื่อจะหลีกหนีคำครหาของสัตว์โลก รักษาด้วยเคารพในโลก ชื่อโลกาธิปไตยศีล ศีลที่บุคคลรักษาปรารถนาเพื่อจะบูชาพระธรรม รักษาด้วยเคารพในธรรม ชื่อธัมมาธิปไตยศีล.

 

ศีล ๓ (นัยที่ ๓)

๑. ปรามฏฺฐสีลํ ศีลอันตัณหาทิฏฐิลูบคลำ.
๒. อปรามฏฺฐสีลํ ศีลอันตัณหาทิฏฐิลูบคลำมิได้.
๓. ปฏิปสฺสทฺธิสีลํ ศีลอันระงับกิเลส.
ศีลอันวิบัติฉิบหายได้ ด้วยอำนาจแห่งตัณหาและทิฏฐิชื่อปรามัฎฐศีล… ศีลอันเป็นเหตุที่จะให้ได้มรรค เกิดกับดับพร้อมด้วยมรรค ชื่ออปรามัฏฐศีล… ศีลอันเป็นเหตุที่จะให้ได้ผล เกิดกับดับพร้อมด้วยผล ชื่อปฏิปัสสัทธิศีล.

ศีล ๓ (นัยที่ ๔)

๑. วิสุทฺธิสีลํ ศีลอันบริสุทธิ์.
๒. อวิสถทฺธิสีลํ ศีลอันไม่บรสุทธิ์.
๓. เวมติกสีลํ ศีลอันประกอบด้วยความสงสัย.
ศีลที่ภิกษุรักษาไว้มิให้ต้องอาบัติ และเมื่อต้องก็แสดงคืนเสีย ชื่อวิสุทธิศีล… ศีลอันภิกษุรักษาให้ต้องอาบัติและมิได้แสดงคืน อวิสุทธิศีล… ศีลที่ภิกษุสงสัยว่าไม่บริสุทธิ์ ไม่ประพฤติล่วงในความสงสัย ชื่อเวมติกศีล.

ศีล ๓ (นัยที่ ๕)

๑. เสขสีลํ ศีลของพระเสขะ.
๒. อเสขสีลํ ศีลของพระอเสขะ.
๓. เนวเสขานาเสขสีลํ ศีลของปุถุชน.
ศีลของพระอริยบุคคล ๗ เบื้องต้น ชื่อเสขศีล… ศีลของพระอรหัตตผล ชื่ออเสขศีล… ศีลอันเศษจากศีลของพระเสขะและพระอเสขะ คือโลกียศีลทั้งปวง ชื่อเนวเสขานาเสขศีล.

ศีลของคฤหัสถ์ ๓ อย่าง

๑. นิจฺจสีลํ ศีลที่รักษาเป็นนิตย์.
๒. อุโปสถสีลํ ศีลอุโบสถ.
๓. อติเรกสีลํ ศีลที่รักษายิ่งกว่าปกติ.
นิจศีล หมายเอาเบญจเวรวิรัติอันคฤหัสถ์ควรรักษาเป็นนิตย์ อุโบสถศีล หมายเอาศีลมีองค์ ๘ อติเรกศีล หมายเอาศีลชั้นอุกกฤฎ์ เช่นศีล ๑o ซึ่งรักษาทั้งๆที่ยังเป็นคฤหัสถ์.

การรักษาอุโบสถ ๓

๑. ปกติอุโปสถ รักษาตามปกติ.
๒. ปฏิชาครอุโปสถ รักษาโดยอาการตื่นอยู่.
๓. ปาฏิหาริกปกฺขอุโปสถ รักษาเนื่องด้วยฤดู.
วันขึ้น ๕,๘,๑๔,๑๕, ค่ำ วันแรม ๕,๘,๑๔,๑๕ ค่ำ นี้เป็นกาลที่จะรักษาปกติอุโบสถ. วันขึ้น ๔,๕,๗,๑๓ ค่ำ และวันแรม ๑,๔,๖,๗,๑๒ หรือ ๑๓ ค่ำ รวม ๑๑ วันนี้ เป็นกาลที่จะรักษาปฏิชาครอุโบสถ.ตั้งแต่เดือน ๘ แรม ๑ ค่ำ ถึงกลางเดือน ๑๒ นี้ เป็นกาลที่จะรักษาปาฏิหาริกปักขอุโบสถ.

วิรัติ ๓

๑. สมาทานวิรติ เว้นด้วยการสมาทาน
๒. สมฺปตฺตวิรติ เว้นได้ซึ่งสิ่งที่ประจวบเข้า
๓. สมุจฺเฉทวิรติ เว้นได้เด็จขาด
บุคคลที่ได้สมาทานศีลไว้แล้ว งดเว้นได้ตามศีลที่ตนสมาทานนั้น ชื่อว่าสมาทานวิรัติ บุคคลที่มีโอกาสจะฆ่าสัตว์ ที่อยู่เฉพาะหน้าได้แต่ไม่ฆ่าเป็นต้น ชื่อว่าสัมปัตตวิรัติ การงดเว้นของพระอริยบุคคลทั้งหลาย มีพระโสดาบันเป็นต้นชื่อว่าสมุจเฉทวิรัติ.

ฌานเสื่อมด้วยเหตุ ๓

๑. กิเลสสมุทาจาเรน เพราะกิเลสฟุ้งซ่าน.
๒. อสปฺปายกิริยาย เพราะทำความไม่สะดวก.
๓. อนนุโยเค เพราะไม่ประกอบเนืองๆ.
ฌานที่เสื่อมเพราะกิเลสฟุ้งซ่านเสื่อมเร็วเหตุอีก ๑ อย่างนั้นถึงฌาณจะเสื่อมก็เสื่อมช้า.

การเห็น ๓ ประการ

๑. พบเห็น ได้แก่การเห็นด้วยตา
๒. คิดเห็น ได้แก่การเห็นด้วยใจ (ทิฎฐิ)
๓. รู้เห็น ได้แก่การเห็นด้วยปัญญา

 

การเห็น ๓

๑. เห็นด้วยตา เรียกว่าพบเห็น
๒. เห็นด้วยใจ เรียกว่า คิดเห็น (ทิฎฐิ)
๓. เห็นด้วยปัญญา เรียกว่า รู้เห็น

พระอรหันต์ที่สำเร็จพร้อมกับเหตุ ๓

๑. อิริยาปถสมสีสี ท่านสำเร็จพร้อมในอิริยาบถ
๒. โรคสมสีสี ท่านสำเร็จพร้อมกับโรค
๓. ชีวิตสมสีสี ท่านสำเร็จพร้อมกับชีวิต.

 

ทวาร (ในบทอพรหม..กาเม) ๓

๑. วัจจทวาร ทางเดินแห่งอุจจาระ
๒. ปัสสาวทวาร ทางเดินแห่งปัสสาวะ
๓. มุขทวาร ทางปาก
ทวาร ๓ นี้ หมายถึงพวกหญิงทั้งมนุษย์และดิรัจฉาน ส่วนพวกบุรุษทั้งมนุษย์และดิรัจฉาน หมายเอาทวาร ๒ คือ คือวัจจทวาร และมุขทวาร

 

ทวารอีก ๓

๑. กายทวาร ทวารคือกาย ทำกรรม เป็นกายกรรม
๒. วจีทวาร ทวารคือวจี ทำกรรม เป็นวจีกรรม
๓. มโนทวาร ทวารคือใจ ทำกรรม เป็นมโนกรรม

วิกาลโภชน์ มีองค์ ๓

๑. วิกาโล คือ เวลาที่ผู้สมาทานรักษาอุโบสถ จะต้องงดเว้นบริโภคอาหารโดยเด็ดขาด (แต่เที่ยงถึงย่ำรุ่ง)
๒. ยาวกาลิกํ สิ่งของนั้นจะต้องเป็นอาหาร
๓. อชฺโฌหรณํ กลืนให้ล่วงลำคอเข้าไป

เรียน..ดู..ทำ ๓

๑. เรียนให้รู้ ๒. ดูให้จำ ๓. ทำให้จริง
นี่เป็นคุณลักษณะของมนุษย์ที่แท้จริงอย่างหนึ่ง

 


เรื่องในหมวดเดียวกัน

Loading...