องค์แห่งปฏิคาหก ๓

๑. เป็นผู้ปราศจากราคะ หรือกำลังปฏิบัติขจัดราคะ
๒. เป็นผู้ปราศจากโทสะ หรือกำลังปฏิบัติขจัดโทสะ
๓. เป็นผู้ปราศจากโมหะ หรือกำลังปฏิบัติขจัดโมหะ

จะจนใจเองเมื่อมี ๓

๑. อันมีเงินแล้วอย่าให้ผู้ใดกู้
๒. มีความรู้อยู่ในสมุดไม่เป็นผล
๓. มีเมียอยู่ต่างบ้านย่านตำบล เมื่อยามจนต้องการรำคาญแค้น

อาการของศรัทธา ๓

๑. ปสาทสทฺธา ความเชื่อที่เกิดจากความเลื่อมใส
๒. โอกปฺปนสทฺธา ความเชื่อซึ่งหยั่งลงในวัตถุที่ควรเชื่อ เช่นตถาคตโพธิศรัทธา
๓. อจลสทฺธา ความเชื่อที่ไม่หวั่นไหวคลอนแคลนกลับกลอก ได้แก่ความเชื่อของอริยบุคคล

ลักษณะของคนมีศรัทธา ๓

๑. ทสฺสนกาโม สีลวตํ ใคร่จะพบท่านผู้มีศีล
๒. สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ ชอบฟังธรรมของสัตบุรุษ
๓. วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ กำจัดความตระหนี่อันเป็นมลทินเสียได้
ท่านผู้นั้นแล เรา (ตถาคต) เรียกว่าผู้มีศรัทธา

อภัพพสัตว์ ๓

๑. กามาวรณ์ ผู้ใคร่ในกามคุณทั้ง ๕ ไม่รู้จักสร่างซา มีปรารถนาในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์
๒. กิเลสาวรณ์ ได้แก่ผู้ใคร่ในกิเลส ๑o มี โลภะกิเลสเป็นต้น วิจิกิจฉากิเลสเป็นที่สุด ดูหมวด ๑o
๓. วิปากาวรณ์ ได้แก่สัตว์ที่ยึดถือมิจฉาทิฏฐิ ๓ คือ อเหตุกทิฏฐิ ๑ นัตถิกทิฏฐิ ๑ และอกิริยทิฏฐิ ๑ (มิจฉาทิฏฐิ ๓)
อภัพพสัตว์หรืออาภัพสัตว์ เปล่าจากมรรคผล

มิจฉาทิฏฐิ ๓

๑. อเหตุกทิฏฺฐิ เห็นว่าเหตุว่าไม่มี ปฏิเสธเหตุอันไม่ปรากฎ ถือปัจจัยภายนอก คือ โชคอำนวย
๒. นตฺถิกทิฏฺฐิ เห็นว่าผลไม่มี ปฏิเสธผลทำดี ทำชั่วไม่มีผล เท่ากับปฏิเสธทั้งเหตุและผล
๓. อกิริยทิฏฺฐิ เห็นว่าทำแล้วๆไป สักแต่ว่าทำๆแล้วก็แล้วกันไป
ซึ่งทั้งนี้เป็นการปฏิเสธกรรมในทางพุทธศาสนาว่าทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว

สัตว์โลก, ภพ, หรือภูมิ ๓

๑. กามาวจรภูมิ ที่อยู่ของสัตว์ ๑๑ ได้แก่อบายภูมิ ๔ มนุษย์ ๑ สวรรค์ ๖ ชั้น
๒. รูปาวจรภูมิ ที่อยู่ของพรหม ๑๑ ชั้น
๓. อรูปาวจรภูมิ ที่อยู่ของอรูปพรหม ๔ ชั้น
รวมทั้งสิ้น ๓๑ ภูมิ เรียกว่าสัตว์โลก โลกของสัตว์หรือ ภพ ภูมิก็เรียก โปรดดูหมวด ๔ อบายภูมิ ๔ อรูปพรหม ๔ และหมวด ๖ สวรรค์ ๖ ชั้น พรหม ๑๖ ในหมวด ๑๖ ต่อไป

ความเห็นแห่งบัณฑิต ๓

๑. เห็นลูกเมียคนอื่นดุจมารดาของตน
๒. เห็นทรัพย์ของคนอื่นดุจก้อนดิน
๓. เห็นสัตว์อื่นเหมือนตนของตน
ผู้ใดมีความเห็นดังนี้ผู้นั้นเป็นบัณฑิต

สิ่งสร้างภพสร้างชาติ ๓

๑. กมฺมเขตฺตํ กรรมที่เป็นบุญบาปเป็นเนื้อนา

๒. วิญญาณํ พีชํ วิญญาเท่ากับพืช
๓. ตณฺหาสิเนหํ ตัณหาเท่ากับเชื้อ

การบวช ๓ อย่าง

๑. เอหิภิกฺขุอุปสมฺปทา จงมาเป็นภิกษุเถิด (พระพุทธเจ้าทรงบวชให้)
๒. ติสรณคมนูปสมฺปทา ให้ถึงพระรัตนตรัย
๓. ญตฺติจตุตฺถกมฺมอุปสมฺปทา เสนอญัตติ ๔ ครั้ง

มตฺตญฺญุตา (ความรู้จักประมาณ) 

๑. ปริเยสนมตฺตา รู้จักประมาณในการเเสวงหา
๒. ปฏิคฺคหณมตฺตา รู้จักประมาณในการรับ
๓. ปริโภคมตฺตา รู้จักประมาณในการบริโภค

สิ่งที่ปราชญ์ยอมเสียสละ ๓

๑. จเช ธนํ องฺควรสฺส ยอมสละทรัพย์เพื่อรักษาอวัยวะ
๒. องฺคํ จเช ชีวิตรกฺขมาโน ยอมสละอวัยวะเพื่อรักษาชีวิต
๓. องฺคํ ธนํ ชีวิตญฺจาปิสพฺพํ เมื่อระลึกถึงธรรม ทั้งอวัยวะ ทั้งทรัพย์ ทั้งชีวิต ปราชญ์ย่อมสละได้หมด
จเช นโร ธมฺมมนุสฺสสรนฺโต

คพฺโภกฺกนฺติกเหตุ (เหตุตั้งครรภ์) ๓

๑. มาตาปิตโร จ สนฺนิปติตา มารดาบิดามีเพศสัมพันธ์กัน
๒. มาตา จ อุตุนี มารดา(อยู่ในวัย)มีระดู
๓. คนฺธพฺโพ จ ปจฺจุปฏฺฐิโต สัตว์ปฏิสนธิ
เพราะสันนิบาต ๓ อย่างนี้ ครรภ์จึงตั้งได้

เศษที่ไม่ควรให้เหลือ ๓

นัยที่ ๑ อิณ เสโส – เศษหนี้ อคฺคิ เสโส เศษไฟ และ สตฺตุ เสโส – เศษศัตรู
อีกนัย ๑ เศษแห่งหนี้สิน, เศษแห่งไฟ และ เศษแห่งพยาธิ
เหล่านี้ไม่ควรให้เหลืออยู่ มันงอกงามได้

ลักษณะอันควรยกย่อง ๓

๑. อตฺถจริยาลกฺขณา ช่วยทำประโยชน์ให้
๒. ทานลกฺขณา แบ่งปันทรัพย์สมบัติให้
๓. ปิยวาจาลกฺขณา เจรจาปราศรัยด้วยถ้อยคำอันน่ารักใคร่.

การรักษาที่ต่างกัน ๓ อย่าง

๑. พึงรักษาทรัพย์ไว้เพื่อแก้อันตราย
๒. พึงรักษาเมียด้วยทรัพย์
๓. พึงรักษาตนให้ยิ่งกว่าเมียและทรัพย์

องค์คุณของแพทย์ ๓

๑. พึงขวนขวายในการทำให้เจริญอายุ
๒. ทำตนให้เป็นที่ต้องตาของคนทั้งปวง
๓. ประกอบด้วยคุณธรรม คือ อารยศีล

วิเวก ๓ บรรเทา ๓

๑. กายวิเวก ความสงบแห่งกายบรรเทา คณสังคณิกา ความคลุกคลีด้วยหมู่
๒. จิตตวิเวก ความสงบแห่งจิต บรรเทา กิเลส สังคณิกา ความหมักหมมด้วยกิเลส
๓. อุปธิวิเวก ความสงบแห่งกิเลส บรรเทา สังขาร สังคณิกา ความเกี่ยวข้องด้วยภพ

สิ่งที่ไร้ผล ๓

๑. ต้นไม้ที่อยู่ใกล้ริมแม่น้ำ (ริมฝั่ง)
๒. ทรัพย์อยู่ในเงื้อมมือของคนอื่น
๓. กิจการตกอยู่ในวิสัยแห่งสตรี

ความสุข ๓ อย่าง

๑. ข้าวงามเป็นความสุขของชาวนา
๒. ความไม่มีโรคเป็นความสุขของฝูงชน
๓. ภริยาของผู้ใดเป็นที่รักแห่งสามี
เรือนของผู้นั้นชื่อว่ามีมหรสพอยู่ประจำ

ลักษณะของคนเลว ๓

๑. อนาหุ เต ปรเวศฺศจ ไม่มีใครเชิญก็เข้ามาหา
๒. น ปฤษเฐ พหุภาษณมฺ ไม่มีคนถามก็พูดพล่าม
๓. สฺตุติศฺจาปฺยาตฺมวรฺณสย สรรเสริญตัวเอง
ทั้งนี้เป็นท่วงทีของคนเลว ตรงกับโลกนิติว่า
เขาบ่เรียกสักหน่อยขึ้น เคหา
เขาบ่ถามเจรจร อวดรู้
ยกตนอหังการ์ เกินเพื่อน
สามลักษณะนี้ผู้ เผ่าร้ายฤาดี

ปฏิภาณ ๓

๑. ปริยตฺติปฏิภาณ เฉียบแหลมในการศึกษา
๒. ปฏิปุจฺฉาปฏิภาณ เฉียบแหลมในการโต้ตอบ
๓. อธิคมปฏิภาณ เฉียบแหลมในทางบรรลุมรรคผล

คนที่น่าคบ ๓

๑. ทุทฺททํ ททาติ ให้สิ่งที่เขาให้ได้โดยยาก
๒. ทุกฺกรํ กโรติ กระทำสิ่งที่เขาทำได้โดยยาก
๓. ทุกฺขมํ ขนฺติ อดทนสิ่งที่เขาอดทนได้ยาก

 


เรื่องในหมวดเดียวกัน

Loading...