เจตนา ๓

๑. ปุพฺพเจตนา ความตั้งใจก่อนให้.
๒. มุญฺจนเจตนา ความตั้งใจในเวลาให้.
๓. อปราปรเจตนา ความตั้งใจหลังการให้แล้ว.
ทายก ผู้ให้ทาน เมื่อพร้อมด้วยเจตนาทั้ง ๓ ประการนี้ทานย่อมมีผลมาก.
ปุพเพว ทานํ สุมโน ททํ จิตฺตํ ปสาทเย
ทตฺวา อตฺตมโน โหติ เอสา ปุญฺญสฺส สมฺปทา
ก่อนให้ มีน้ำใจดี เมื่อกำลังให้ ก็มีจิตผ่องใส ครั้นให้แล้ว ก็เบิกบานใจ นี้เป็นสมบัติเเห่งบุญ.

 

มหาศาล ๓

๑. กษัตริย์มหาศาล มีทรัพย์นอนคลัง ๑oo โกฏิ ทรัพย์จ่ายประจำวันๆละ ๓ สัด.
๒. พราหมณ์มหาศาล มีทรัพย์นอนคลัง ๘o โกฏิ ทรัพย์จ่ายวันละสัดครึ่ง.
๓. คฤหบดีมหาศาล มีทรัพย์นอนคลัง ๔o โกฏิ ทรัพย์จ่ายวันละสัด.

 

อุปนิสัย ๓

๑. ทานูปนิสฺสโย อุปนิสัยแห่งทาน.
๒. สีลูปนิสฺสโย อุปนิสัยแห่งศีล.
๓. ภาวนานูปนิสฺสโย อุปนิสัยแห่งภาวนา.

 

องค์แห่งพระอินทร์ ๓

๑. เพียบพร้อมอยู่ด้วยความสุขอย่างที่สุด.
๒. เป็นจอมแห่งเทพยเจ้า พบเห็นเหล่าเทวดาเข้าแล้วย่อมยกย่องให้เกิดความรื่นเริงอย่างยิ่ง.
๓. มิให้เกิดความเบื่อหน่ายในทิพยสมบัติ.

เปรียบด้วยผู้ประกอบด้วยองค์สมบัติ ๓ ประการ
๑. เป็นผู้ยินดียิ่งนัก ในสุขอันเกิดแต่ความสงัดอย่างยอดเยี่ยมโดยส่วนเดียว.
๒. ประคองใจให้เบิกบาน ไม่เกียจคร้าน สงบระงับในกุศลธรรมทั้งหลาย ให้เกิดความรื่นเริง ขยันพากเพียรพยายามบำเพ็ญกุศลธรรมเล้านั้น.
๓. ไม่เกิดความเบื่อหน่ายในเรื่องอันว่างเปล่า (ที่สงัด).

องค์แห่งเนื้อ ๓

๑. เที่ยวไปในป่าแต่กลางวัน ครั้นในกลางคืนอยู่ในที่แจ้ง.
๒. หลบหอกหรือลูกศรอันตกลงเหนือตน หลบหนีรอดไปได้ และไม่น้อมกายเข้าไปไกล้ลูกศร
๓. เมื่อพบเห็นมนุษย์เข้าแล้ว ก็ซ่อนตัวหลบอยู่ในที่แห่งใดแห่งหนึ่ง ไม่ให้มนุษย์เห็นตัว.
เปรียบด้วยผู้ประกอบด้วยองค์สมบัติ ๓ ประการ
๑. กลางวันอยู่ในราวป่า กลางคืนอยู่ที่กลางแจ้ง
๒. เมื่อกิเลสเกิดขึ้น ก็รู้จักหลบหนี ไม่น้อมจิตเข้าไปคลุกคลีด้วยหมู่กิเลสเหล่านั้น.
๓. เห็นชนผู้ก่อความอื้อฉาวทะเลาะแก่งแย่งวิวาทกันเป็นเจ้าเรือน หรือคนทุศีลเกียจคร้าน ยินดีคลุกคลีอยู่ด้วยหมู่ก็หลีกหนีไปเสียจนไกลลิบ ไม่ให้ชนเหล่านั้นเห็นแม้ตนเองก็ไม่อยากเห็นชนเหล่านั้น.

องค์แห่งนกจักรพราก ๓

๑. ไม่ทอดทิ้งคู่ของตนจนสิ้นชีวิต.
๒. มีหอยสาหร่ายและจอกแหนเป็นอาหาร มีความยินดีอยู่ด้วยอาหารนั้น และแม้มีความยินดีอยู่ด้วยอาหารนั้น ก็ไม่ว่ากำลังกายและผิวกายให้อิดโรยไป.
๓. ไม่เบียดเบียนหมู่สัตว์อื่น คือไม่กินสัตว์เป็นอาหาร.
เปรียบด้วยผู้ประกอบด้วยองค์สมบัติ ๓ ประการ
๑. ไม่สลัดโยนิโสมนสิการจนตลอดชีวิต.
๒. เป็นผู้สันโดษ ก็แหละแม้เป็นผู้สันโดษอยู่อย่างนั้น ก็ไม่ได้เลื่อนถอยจากกุศลธรรมทั้งมวล กลับสมบูรณ์ด้วย ศ๊, สมาธิ ปัญญา วิมุตติ วิมุตติญาณทัสสนะ.
๓. มีความละอาย ไม่กล้าใจล่วงล้ำแดนอันน่าบัดสี มิได้เบียดเบียนสัตว์ทุกชนิด มีจิตประกอบด้วยเมตตา กรุณา ในสรรพสัตว์ทั่วแหล่งหล้า.

องค์แห่งงู

๑. เลื้อยไปด้วยอก.
๒. เที่ยวไปปะต้นหญ้าเข้า ก็หลีกเลี่ยงไปเสียให้พ้นต้นหญ้านั้น.
๓. กัดมนุษย์แล้ว ก็เดือดเนื้อร้อนใจ คิดจะหลีกหลบไปเสียให้พ้น.
เปรียบด้วยผู้ประกอบด้วยองค์สมบัติ ๓ ประการ
๑. เที่ยวไปด้วยปัญญา เว้นสิ่งที่ปราศจากลักษณะเจริญแต่สิ่งที่มีลักษณะ คือไตรลักษณ์.
๒. งดเว้นทุจริต.
๓.ตรึกไปในวิตกอันผิดแล้ว ก็เกิดความไม่ใยดี เดือดร้อนรันทดใจ รีบแก้ไขให้กลับตรึกอยู่แต่ในกุศลวิตก ไม่ประมาท เพราะวันคืนที่ล่วงพ้นไปแล้ว ไม่สามารถจะคืนมาอีก.

 

การระวังตัว ๓ อย่าง

๑. เมื่ออยู่คนเดียว ต้องระวังความคิด.
๒. เมื่ออยู่ด้วยครอบครัว ต้องระวังใจ.
๓. เมื่ออยู่ด้วยคนมาก ต้องระวังลิ้น

ความหายนะเกิดแต่ภัย ๓ อย่าง
๑. ถูกโจรปล้น ไม่มีของจะใช้.
๒. ถูกไฟไหม้ ไม่มีเรือนจะอยู่.
๓. ถูกโปกิน ไม่มีแผ่นดินจะอยู่.

การเอาชนะความรู้ได้ด้วยการเรียน ๓ อย่าง

๑. เรียนจากครู คือเรียนต่อปากต่อคำกับครู เช่นเรียนในโรงเรียน.
๒. ดูจากตำรับ คือ อ่านตำรับตำราเป็นการฝึกฝนตนเอง.
๓. สดับปาฐะ คือ ฟังการแสดงเรื่องต่างๆ เช่นปาฐกถา หรือ พระธรรมเทศนา.

 

เรือน ๓

๑. เรือนนอน คือ เรือนที่อยู่อาศัย
๒. เรือนครัว คือ ครัวไฟ
๓. เรือนผม คือ ผมของตนเอง
เรือน ๓ นี้ เป็นคติของคนโบราณ ได้จดจำถ่ายทอดมายังไม่เคยได้พบตำรับตำรา ตามเรื่องกล่าวกันมาว่า หญิงที่จะเป็นแม่เรือนที่ดีได้ ต้องรู้จัก เรือนสาม..น้ำสี่ ส่วนน้ำสี่ให้ดูหมวดสี่.
เรือนเหย้าตนอยู่นั้น อย่าหมอง
เรือนชะตาแผ่นทอง วาดไว้
เรือนผมอย่ายุ่งหยอง หวีหย่ง ไว้นา
สามประการนี้ให้ หมั่นสู้สงวนงาม.

 


เรื่องในหมวดเดียวกัน

Loading...