ปลิโพธ  (กังวล)  ๑๖  ประการ

  1. อาภรณปลิโพธํ กังวลด้วยอาภรณ์เครื่องนุ่งห่ม
  2. อลงฺการปลิโพธํ กังวลด้วยเครื่องประดับ
  3. กมฺมารปลิโพธํ กังวลด้วยการไปมาหาสู่นายช่างทองทำของแต่งตัว
  4. มชฺชนปลิโพธํ กังวลด้วยการชำระขัดสี
  5. นิกฺขิปปลิโพธํ กังวลด้วยต้องเก็บสิ่งของทั้งปวงไว้
  6. โธวนปลิโพธํ กังวลด้วยการซัก  ชำระล้าง
  7. มาลาปลิโพธํ กังวลด้วยหาดอกไม้มาแซมผมแลประดับต่าง ๆ
  8. คนฺธปลิโพธํ กังวลด้วยหาของหอม
  9. วาสนปลิโพธํ กังวลด้วยจะต้องหาของอบของรม
  10. หรีตกปลิโพธํ กังวลด้วยสมอ
  11. อามลกปลิโพธํ กังวลด้วยมะขามป้อม
  12. มตฺติกาปลิโพธํ กังวลอยู่ด้วยดิน
  13. สูจิปลิโพธํ กังวลด้วยไม้กลัดผม
  14. พนฺธกปลิโพธํ กังวลด้วยมุ่นผมเกล้าผม
  15. โกจฺฉปลิโพธํ กังวลด้วยหวีผม
  16. กปฺปกปลิโพธํ กังวลด้วยช่างกัลบกตัดผมแต่งผม
  17. นหาปกปลิโพธํ กังวลด้วยอาบน้ำดำลงไปเหม็นสาบผม

           สมอ  มะขามป้อม  แลดิน ๓ ประการนี้  เป็นยาประสระผม

                ปลิโพธ ๑๗ ประการนี้  พระโรหณเถระแก้ปัญหานาคเสนกุมาร  ซึ่งถามว่า  ทำไมผมก็ดีหนวดก็ดีของท่านไม่เป็นเหมือนคนทั้งหลาย  ท่านได้อุบายเห็นคุณและโทษประการใดจึงโกนผมแลหนวดเสีย  ท่านแก้ว่า  เพราะท่านละปริโพธเหล่านี้เสียได้  และเป็นเหตุให้นาคเสนกุมารซึ่งได้ฟังแล้วน้อมใจไปในการบรรพชา  ปลิโพธตามในแบบบอกจำนวนรวมว่า ๑๖ แต่เมื่อนับแล้วได้ ๑๗ ข้อ