สมณกรณียธรรม  ๒๐  ประการ

  1. เสฏฺฐภูมิสโย ตั้งอยู่ในภูมิอันประเสริฐ  (ประกอบด้วยความกรุณาแลความสัตย์  เป็นต้น)
  2. อคฺเค นิยโม     นิยมในกิจอันเลิศ
  3. จาโร มีความประพฤติ
  4. วิหาโร มีวิหารธรรมแลอิริยาบถอันสมควร
  5. สญฺญโม สำรวมอินทรีย์
  6. สํวโร สำรวมในปาฏิโมกขสังวรศีล
  7. ขนฺติ ประกอบด้วยความอดใจ
  8. โสรจฺจํ ความเป็นผู้สงบเสงี่ยม  (ความเป็นผู้แช่มชื่น)
  9. เอกนฺตาภิรติ ความยินดีในธรรมอันแท้
  10. เอกนฺตจริยา ความประพฤติในธรรมอันเที่ยงแท้
  11. ปฏิสลฺลินี มีปกติเข้าที่เร้น
  12. หิริ มีความละอายแก่บาป
  13. โอตฺตปฺปํ มีความสะดุ้งกลัวบาป
  14. วิริยํ มีความเพียร
  15. อปฺปมาโท มีความไม่ประมาท
  16. อุทฺเทโส       บอกกล่าวเร่าเรียนบาลี  (พุทธพจน์)
  17. ปริปุจฉา        บอกกล่าวเร่าเรียนอรรถกถา
  18. สีลาทิรติ       ยินดีในคุณพระธรรมทั้งหลาย  มีสีลคุณ  เป็นต้น
  19. นิราลยตา      ไม่มีความอาลัย
  20. สิกฺขาปทปาริปูรี ความบริบูรณ์ด้วยสิกขาบท

        ภิกษุสามเณร  ประกอบด้วยสมณกรณียธรรม  คือธรรมสำหรับสมณะประพฤติ ๒๐ ประการนี้  ทำให้บริบูรณ์เต็มที่มิให้บกพร่อง  ก็อาจสามารถจะย่างลงสู่อเสขภูมิแลอรหัตตภูมิได้  นี้  พระนาคเสนตอบพระราชปุจฉาพระยามิลินท์  นอกจากภิกษุสามเณรจะตั้งอยู่ในสมณกรณียธรรม ๒๐ ประการนี้แล้ว  จะต้องทรงไว้ซึ่งเพศอันอุดม ๒ อย่าง  อันสมควรจะกราบไหว้เคารพบูชาสักการะแลนับถือ  คือ

  1. ภณฺฑภาโว คือทรงผ้ากาสาวพัสตร์
  2. มุณฺฑภาโว       คือมีศีรษะโล้น  (โกนผม)